Eerst las ik The Suspicions of Mr. Whicher van Kate Summerscale (ook vertaald verkrijgbaar als De vermoedens van Mr Whicher). Summerscale beschrijft hoe een van de eerste detectives in Engeland rond 1860 een gruwelijke moord in een landhuis probeert op te lossen.

Summerscale vertelt haar verhaal door te citeren uit honderden politiedossiers, krantenartikelen, detectiveromans en archiefstukken. Ze brengt samenhang aan door alle feiten in chronologische volgorde te beschrijven, gebruikmakend van verhalende technieken zoals sfeerbeschrijvingen en dialogen. Het boek leest daardoor bijna als een detectiveroman.

Summerscale brengt samenhang aan door te duiden en te verklaren. Dat je ook samenhang kunt bereiken zonder enige uitleg, bleek uit het tweede boek dat ik las. Iets totaal anders: een fictieve veiligcatalogus, geschreven door Leanne Shapton (ook vertaald, tot mijn verrassing). Het boek bevat beschrijvingen van 1332 ‘kavels’: foto’s, brieven, peper- en zoutstellen en andere gebruiksvoorwerpen uit de inboedel van twee fictieve personages.

Alle losse voorwerpen in de ‘catalogus’ vertellen samen het verhaal van een relatie. Je bent als lezer dit keer zelf degene die de reconstructie maakt. En dat zorgt ervoor dat het verhaal beklijft. Ik zal de opgezette eekhoorn bijvoorbeeld niet snel vergeten. Ik kan me situaties voorstellen waarin een vergelijkbare formule ook zonder knipoog effect heeft.

Behalve inspiratiebron waren beide boeken ook geweldige leeservaringen. Aanraders dus, bijvoorbeeld voor een bewolkte meivakantie op Vlieland.

In het april-nummer staat het nieuwe bedrijfsrestaurant centraal. De inrichting van het restaurant is in handen van architectenbureau Merkx+Girod, dat bekend staat om het oog voor detail en kwaliteit. Die eigenschappen worden heel concreet in een interview dat ik had met interieurarchitect Det van Oers van Merkx+Girod. Zij reisde zelfs af naar een Franse steengroeve om het marmer voor de vloer te keuren. De foto’s zijn van Jacqueline Fleurkens en Merkx+Girod, de opmaak is verzorgd door Frans Gijzemijter.

Lees het interview in PDF-formaat (266 Kb).

Los van elkaar hebben de hoofdstuktitels iets mysterieus. Maar onder elkaar ontstaat er een poëtische inhoudsopgave die een verhaal vertelt. Samen vormen de hoofdstuktitels een gedicht van de Chileense dichter Pablo Neruda, een van de personages uit het boek. Een prachtige vondst.

Wat je met poëzie kunt, kun je ook in een brochure, handboek of jaarbericht: gebruik de inhoudsopgave om je verhaal te vertellen. Zo wordt je inhoudsopgave een aantrekkelijk, volwaardig onderdeel van je tekst. Je vergroot de kans dat ook haastige lezers een goede indruk krijgen van de inhoud. En je stimuleert om verder te lezen.

Een verhalende inhoudsopgave, hoe pak je dat aan? Drie stappen:

1. Deel je verhaal op in heldere hoofdstukken en paragrafen.
Lukt dat niet? Dat is er nog wat denkwerk nodig: ga na of je hoofdstukken of paragrafen kunt samenvoegen of opsplitsen. Lees wat Louise Cornelis over dit onderwerp heeft geschreven in een artikel over het piramideprincipe.

2. Formuleer elke hoofdstuktitel als een zin.
Noem het eerste hoofdstuk van een ondernemingsplan bijvoorbeeld niet ‘Aanleiding’ maar ‘Een economische crisis biedt ook kansen’.

3. Probeer de hoofdstuktitels te lezen als een verhaal.
Ontbreken er stappen? Ga dan terug naar stap 1. Is het verband tussen de titels onduidelijk? Ga naar stap 2 en kies een andere formulering. Sluit alles inhoudelijk mooi op elkaar aan? Niets meer aan doen.

De inhoudsopgave van En het vergeten zo lang gaat nog een stap verder: de hoofdstuktitels vormen samen een zin. Die dichterlijke vrijheid leent zich minder voor functionele teksten, maar het resultaat is ontzettend mooi:

Keur ik elk belegen woord af? Nee. Naast alledaagse woorden hou ik ook van woorden met een haakje, woorden die je wakker houden. En dat kunnen soms best ouderwetse woorden zijn. Ik ontdekte laatst de website van het Neerlandsch Genootschap ter bevordering van het Belegen Woord. In hun overzicht van belegen woorden staan voorbeelden die we echt in een diepe bureaula moeten wegstoppen. Maar er zitten ook prachtexemplaren tussen met een enorme zeggingskracht. Want zeg nou zelf, hoe vertaal je ‘pips’? Dat is onmogelijk zonder het ironisch-oubollige karakter te verliezen. ‘Pips’ moet blijven. Daarom heb ik het woord geadopteerd. (Het bewijs: de adoptieverklaring.) Aan mij de taak om ‘pips’ van ‘verstoffing te behoeden’. Zo waarlijk helpe mij God almachtig.

De Twitter-helpdesk is overigens maar een minuscuul onderdeel van een overvol programma dat van acht uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds duurt. De dag wordt georganiseerd door Tekstnet , de beroepsvereniging van tekstschrijvers waarvan ik lid ben. En het mooiste van alles: het evenement is ook toegankelijk voor niet-leden. Bekijk het volledige programma van Tekstnet 2.0.

Wie weet tot ziens op 19 maart. Kun je er niet bij zijn? Ook dan praat ik je graag een keer bij over Twitter. Neem contact met me op voor een afspraak.

De Woonvisie is vernieuwend in vorm en inhoud. Het prachtige ontwerp was in handen van ZZESTO. In hun woorden: ‘geen saai boekwerk met cijfers en prognoses maar juist een heel laagdrempelig lees- en bladerboek met veel plek voor lekkere platen en leesbare grafieken.’ Mede dankzij het gele leeslint, het geborduurde label en het rugloos gebonden boekblok is het een feest om de Woonvisie door te bladeren.

Als taalgebruiker ervaar ik ‘hun hebben’ als ongrammaticaal. Het doet bij wijze van spreken pijn aan mijn oren en ik corrigeer mijn kinderen als ze het gebruiken. Dat gaat vanzelf, ik denk er nauwelijks bij na.

Als tekstschrijver hanteer ik een eenvoudig principe: leidt een formulering mijn lezers af van de boodschap? Dan moet ik andere woorden kiezen. Het zou dus niet in mij opkomen om ‘hun hebben’ te schrijven.

Als taalliefhebber stel ik vast dat ik steeds vaker ‘hun hebben’ hoor. Dat vind ik interessant. Het doet me denken aan het Afrikaans, een prachtige taal die zich in de 17e eeuw heeft losgezongen van het Nederlands. In Zuid-Afrika zeggen ze ‘hulle het’. Zou het Nederlands zich in die richting ontwikkelen? Waarom gebeurt dat eigenlijk? Hoe lang duurt het voordat we ‘hun hebben’ accepteren? Ga ik dat nog meemaken? (Ik denk het niet.) Enzovoort enzovoort… Veel te interessant om af te doen als ‘taalverloedering’.

Meer weten over de achtergronden? Onze Taal schreef een genuanceerde column over ‘hun hebben’.

Google had ook kunnen kiezen voor een opsomming van de mogelijkheden die hun diensten bieden. Maar dat zou snel gaan vervelen. Met storytelling weten ze de nieuwsgierigheid te prikkelen. ‘Every search is a quest. Every quest is a story’, zegt Google zelf. Daardoor zou je bijna gaan denken dat storytelling alleen bruikbaar is voor het promoten van zoekmachines. Maar je kunt de kracht van het verhaal ook toepassen in een voorlichtingscampagne, een relatiemagazine of een jaarverslag. Laat bijvoorbeeld een klant eens vertellen welke problemen hij met een dienst of product heeft overwonnen. Een goede verhaallijn maakt zelfs een alledaagse Google-zoekopdracht spannend.

Vorige week viel het januari-nummer op de mat. Daarin een interview van mij met oud-weerman John Bernard. De fraaie foto’s zijn van Joost van Velsen, de opmaak is verzorgd door OSAGE.

Lees het interview in PDF-formaat (872 Kb).

Het voorbeeld zou niet misstaan op de website van SOS, Signalering Onjuist Spatiegebruik. Dit ‘platform’ heeft zojuist de uitslag bekendgemaakt van de verkiezing van ‘de onjuiste spatie van 2009′: losgeld (in plaats van ‘los geld’). Een goede tweede is slechtziende pc (in plaats van ’slechtzienden-pc’) en als derde is geëindigd: lieve heersbeestjes (in plaats van ‘lieveheersbeestjes’). Stuk voor stuk voorbeelden om bij te huilen. Van het lachen.